Το μνημείο Νεσάτ Πασάς

Λίγο πριν από το θάνατο του ο Νεσάτ Πασάς ζήτησε σαν χάρη να μην τον θάψουν στα τουρκικά νεκροταφεία, που βρίσκονταν σε μία έκταση 10 περίπου στρεμμάτων στην έξοδο της Νεάπολης και προς την κατεύθυνση της Βελανιδιάς, αλλά στο παρά την είσοδο της ύψωμα, αριστερά καθώς ερ­χόμαστε από την Κοζάνη. Εκεί πράγματι ετάφη ο Νεσάτ Πασάς και το μέ­ρος εκείνο λεγόταν τον Πασά το μιζάρι, δηλαδή το μνήμα του Πασά.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονισθεί με έμφαση ότι η διατήρηση των ιστορικών μνημείων είναι μία πράξη επιβεβλημένη, είναι καθήκον ιερό ό­λων, πολιτών και αρχών. Τα μνημεία αποτελούν τα αδιάψευστα τεκμήρια του παρελθόντος, είναι οι ζωντανές αποδείξεις της ιστορικής εξέλιξης ενός τόπου, οι αποδείξεις γεγονότος περασμένων εποχών, που αναπληρώνουν κατά τον καλύτερο και πλέον αδιάψευστο τρόπο τη γραπτή του ιστορία.

Στους οικισμούς Σκαλοχωρίου και Χορηγού υπάρχουν λαογραφικά μουσεία, όπου εκτίθενται διάφορα χρηστικά αντικείμενα και ενδυμασίες

Το Λαογραφικό μουσείο Χορηγού έγινε το 1994 με πρωτοβουλία γυναικών του χωριού με τη συλλογή διαφόρων παλαιών αντικειμένων από τους κατοίκους, όπως παλιές τοπικές χωριάτικες ενδυμασίες, παλιά υφαντά χαλιά, μαγειρικά σκεύη, χάλκινα-πήλινα , γεωργικά εργαλεία παλαιού τύπου, αργαλειοί – τσιρίκια -λανάρια-ανέμη επεξεργασίας μαλλιών, υποδήματα από δέρματα ζώων και διάφορα άλλα. Όλα τα παραπάνω φυλάσσονται στο χώρο του μη λειτουργούντος σχολείου σε αίθουσα 35τ.μ.

Στο εκκλησιαστικό λαογραφικό μουσείο του Καλλιστρατίου υπάρχουν Ιερά σκεύη καθώς και εκκλησιαστικά βιβλία, που χρονολογούνται από το 1813, μέσα από τα οποία ο επισκέπτης μπορεί να βιώσει ένα μέρος από το παρελθόν της περιοχής.
ΜOΝΑΣΤΗΡΙΑ

Στο Δ.Δ. Σκαλοχωρίου βρίσκεται επίσης η προέκταση του απολιθωμένου δάσους του οικισμού Νόστιμου της Καστοριάς, που αξίζει να το επισκεφτεί κανείς, όπως αξιόλογες είναι και οι εκκλησίες, με αγιογραφίες κυρίως του 18ου και 19ου αιώνα, που βρίσκονται σε σχεδόν σε όλα τα τοπικά διαμερίσματα της ΔΕ Νεάπολης . Oι πιο αξιόλογες είναι:

1. Ι.Μ. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο Δρυόβουνο. Oικοδομήθηκε το 1101 μ.Χ. και είναι Βυζαντινού ρυθμού. Oι αγιογραφίες του Ναού χρονολογούνται από το 1458 μ.Χ. και ο νάρθηκας από το 1805 μ. Χ. Έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες για την κατασκευή κελιών και σήμερα η Ι. Μονή μπορεί να φιλοξενεί επισκέπτες.

2. Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου Νεάπολης, χτίστηκε το 1978 σε βυζαντινό ρυθμό.

3. Ι. Ν. Αγίου Μηνά στο Δρυόβουνο. Η χαραγμένη σε πέτρα επιγραφή φανερώνει πως ο Ναός υπάρχει από το 1509 μ. Χ.

4. Ι. Ν. Αγίου Νικολάου στον Πολύλακκο, από το 1911.

5. Ι. Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στη Μολόχα. Ξαναχτίστηκε το 1991 στο λόφο «Καλόγερο», όπου ήταν τα θεμέλια του παλιού μοναστηριού.

6. Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου Μολόχας, που είναι και ο Πολιούχος. Η εκκλησία χτίστηκε περί τα τέλη της Τουρκοκρατίας (1923), όταν μερικοί από τους κατοίκους γκρέμισαν το τζαμί των Τούρκων.

7. Ι. Ν. Αγίας Παρασκευής Μολόχας, χτίστηκε το 1985 στα θεμέλια παλιού Ιερού , όταν οι κάτοικοι βρήκαν την πέτρα της Αγίας Τράπεζας.

8. Ι. Ν. Αγίας Παρασκευής Λευκοθέας, χρονολογείται από το 1680.

9. Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου Ασπρούλας. Χτίστηκε πριν το 1500 και οι εικόνες του είναι από τον 16ο αιώνα.

10. Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Βελανιδιά, από το 1886,

όμως υπάρχουν και πλήθος από αξιόλογα ξωκλήσια σε όλα τα Δ.Δ. του Δήμου μας, που το καθένα έχει τη δική του ιστορία.